Kulağa küpe sözler

Kalıcı olan iki şey var. Biri ölü, öbürü de Tanrı. Ee o kadar bunları unutmasam iyi olur. Bu savaş, Bu savaş sonum olmayacak, senin de sonun olmayacak… | İnce Kırmızı Hat (film, 1998)

Belirtileri Nedir?

Yazdır PDF

Hastalık 1001 yüzlüdür!

 

1. Hastalığın en sık başlangıç belirtisi duyusal-hisle ilgili şikayetlerdir. Genellikle, elimi ayağımı hissetmiyorum değil de uyuşma-karıncalanma-keçelenme tarzında olur. Duyusal belirtiler, anlık izlenen belirtiler olarak hastaların %50-70’inde ortaya çıkar. Duyusal belirtiler:


- uyuşma
- karıncalanma
- iğnelenme
- his azalması
- gerilme
- uyuşturulmuşluk hissi
- kum üzerinde yürüme hissi
- kaşınma
- yanma
- elektriklenme
- yüze ani vuran elektrik çarpması
- boyundan sırta ve ayaklara ani elektrik çarpması şeklinde olabilir.



2. Duyusal şikayetlerin ardından en sık, güç (motor) kayıpları ile kendini gösterir. Kuvvet ya da güç sorunları ile ilgili belirtiler, başlangıçta hastaların %32-40’ında görülmesine karşın, yıllar içerisinde %60 hasta değişik ağırlıklarda güç kayıplarına maruz kalır. Bu doğrudan bir uzuvda kuvvet kaybı şeklinde olabileceği gibi, “ağırlaşma”, “sertleşme”, “direnç gösterme” veya “ağrı” şeklinde de olabilir. Bu tür belirtiler sıklıkla bacaklarda başlar. 
3. Üçüncü sırada ise, görme kayıpları ya da bozuklukları ile (optik nörit=görme siniri iltihabı) kendini ortaya koyar. Bu hastaların %15-20’ünde başlangıç belirtisidir. Genelde tek taraflı görmede zayıflama şeklinde başlar. Bulanık görmeye, ışık rahatsızlığı ve göz hareketleri ile olan göz ağrısı eşlik eder. Bu duruma renk görme kaybı da sıklıkla eklenir. Siyah-beyaz görme oluşabilir. Görme sinirinin etkilenmesi, göz küresinin hemen arkasındaki görme siniri başlangıcı iltihabı şeklinde (papillitis) olabileceği gibi, sinirin gözden çıktıktan sonra daha uzak kısımlarını da etkileyebilir (retrobulber nöritis). Bu etkilenmelere rağmen körlük nadirdir.

 

 

Görme siniri tek başına, ilk başlangıç belirtisi olarak tutulabileceği gibi geç dönemlerde, MS tanısı olan kişilerde de etkilenebilir. İlk olarak görme siniri etkilendiğinde ya da hastalık belirtisini ilk görme siniri etkilenmesi ile gösterdiğinde, bazı durumlarda, MS gelişimi riski yükselir: 20-40 yaş arası ve kadında ortaya çıkması, omur ilik sıvısında oligoklonal bant denen testin pozitif sonuç vermesi, tekrarlayıcı olması ve eMaR görüntülemede beyinde plakların izlenmesi durumunda MS gelişim riski yüksektir (%36). Buna karşın, normal beyin MR ve oligoklonal bant testinin negatif çıkması durumunda bu risk %6’nın arlındadır. 

Özellikle genç bir kişide akla MS getirebilecek belirtiler şöyle sıralanabilir:


- Tek taraflı görme kaybı
- Tam olmayan omurilik zedelenmesi
- Yüzde ani-şiddetli elektrik çarpar ağrı
- Nedeni belirsiz aşırı yorgunluk
- Sıcağa duyarlı, sıcakta artan nörolojik şikayetler

 

Diğer Özel Sorun ve Belirtiler

Zihinsel Belirtiler
Hatırlama zorlukları, dikkat verme zorluğu, problem çözmede zorlanma, öğrenme zorlukları, görsel-uzaysal algılamada bozulma, konsantrasyon (bir konuya yoğunlama) zorluğu ile kendini gösterir. Zihinsel sorunların ağırlığı ile hastalık süresi veya ağırlığı arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Buna karşın, zihinsel sorunların ağırlığı, eMaR’daki plak sayısı-çokluğu, toplam işgal ettikleri yer ve beyin büyüklüğü ile yakından ilişkilidir. Bunun yanında bahsedilen belirtilerin önemli bir nedeni de, eMeS hastalarının %75’inde görülen çıkan depresyon ile de ilişkili olabilir.

Yorgunluk
Yorgunluk, eMeS tanısı olanların %90’ında temel yakınmalardan biridir. Bazen yaşamı zorlaştıran en önemli yakınmalardan biri haline gelir. Genellikle başladığında ısrarlıdır. Sadece yorgunluk olarak, atak olmadan ortaya çıkabilir.Yorgunluk, birincil olarak, doğrudan eMeS hastalığı ile ilişkili olabileceği gibi, depresyon, aşırı çalışma (eMeS hastaları çabuk yorulur), kalitesiz uykuların bir sonucu olabilir.

 

İdrar Sorunları
İdrar yapmada tutukluk, kaçırma ve boşaltma zorluğu şeklinde olabilir. Bunların biri ya da bir kaçı bir arada olabilir. Bazen idrar kesesi boynunun işeme sırasında yeterince gevşememesi nedeni ile idrarı tam boşaltamama şeklinde olabilir. Bu durumda idrar kesei idrarı atmak için kaslılır ama kesenin ağzı-boynu gevşemez. Buna kese-boyun uygunsuz kasılması denebilir. Bu durumda kesede idrar kalır ve enfelkyiona eğilim artar. Bazı durumlarda ise idrar gelmesi bir anda olur ve kişi tuvalete yetişemez, iddar kaçırılır. Buna “urgency inkontinans/acil idrar kaçırma” denir. 

Cinsel Bozukluklar
Özellikle idrar yapma ile ilgili problemleri olan hastalarda, cinsel bozuluklar daha sık izlenir. 
Tüm hastalık seyri bounca erkeklerin %91’i, kadınların %72’si cinsel bir problemden yakınırlar. Genel olarak, cinsiyet ayrımı olmaksıznın, hastaların %71’inde cinsel sorunlar aile içi ilişkileri etkiler. Bu oranlar fizyolojik nedenli olabileceği gibi psikolojik nedenlidir de. Her ikisine ilave olarak, kullanılan bazı ilaçlar da (antidepresanların önemli bir kısmı) yan etki olarak cinsel sorunlara neden olabilirler. Erkeklerde, penis sertleşmesi ya da boşalma sorunları daha ön plandayken, kadınlar sıklıkla orgazm olma zorluğundan yakınırlar. Bu durum cinsel organlarda duyum azalması ile ve ya kayganlaştırıcıların salınımında azalma ile ilişkili olabilir. İlaçlar, davranışsal değişiklikler, cinsel pozisyon değişiklikleri, vibratör cihazları, penil protezler ve kayganlaştırıcılar ile sorunlar çözülmeye çalışılır.

eMeS’de Cinsel Sorun Tipleri

• Orgazm olamama
• Azalmış cinsel istek
• Sertleşme bozuklukları
• Kuruluk/Kayganlık problemleri
• Azalmış organ duyumu
• Boşalma/ejekülasyon sorunları
• Çabuk yorulma
• Azalmış cinsel uyarılma
• Cinsel aktivite kaybı